100 समास उदाहरण | समास की परिभाषा, भेद और उदाहरण | हिंदी व्याकरण

100 समास उदाहरण | समास की परिभाषा और भेद | हिंदी व्याकरण

समास : परिभाषा, भेद और 100 उदाहरण

हिंदी व्याकरण

समास की परिभाषा

दो या दो से अधिक शब्दों के मेल से बने हुए संक्षिप्त रूप को समास कहते हैं। समास में शब्दों को मिलाकर छोटा रूप बनाया जाता है।


उदाहरण : राजा का पुत्र → राजपुत्र

समास के भेद

  • 1. तत्पुरुष समास – जिसमें दूसरा पद प्रधान होता है।
  • 2. कर्मधारय समास – जिसमें विशेषण और विशेष्य का संबंध होता है।
  • 3. द्वंद्व समास – जिसमें दोनों पद प्रधान होते हैं।
  • 4. बहुव्रीहि समास – जिसमें कोई तीसरा अर्थ निकलता है।
  • 5. अव्ययीभाव समास – जिसमें पहला पद अव्यय होता है।

100 महत्वपूर्ण समास उदाहरण

क्रम समास भेद
1राजपुत्रतत्पुरुष
2गंगाजलतत्पुरुष
3देवालयतत्पुरुष
4गृहकार्यतत्पुरुष
5जलपानतत्पुरुष
6वनवासतत्पुरुष
7रसोईघरतत्पुरुष
8विद्यालयतत्पुरुष
9लोकसभातत्पुरुष
10राजमार्गतत्पुरुष
11मातापिताद्वंद्व
12दिनरातद्वंद्व
13सुखदुःखद्वंद्व
14राधाकृष्णद्वंद्व
15भाईबहनद्वंद्व
16नीलकमलकर्मधारय
17महापुरुषकर्मधारय
18चंद्रमुखकर्मधारय
19पीताम्बरकर्मधारय
20लंबोदरकर्मधारय
21चतुर्भुजबहुव्रीहि
22दशाननबहुव्रीहि
23त्रिनेत्रबहुव्रीहि
24नीलकंठबहुव्रीहि
25कमलनयनबहुव्रीहि
26प्रतिदिनअव्ययीभाव
27भरपेटअव्ययीभाव
28आजीवनअव्ययीभाव
29यथाशक्तिअव्ययीभाव
30दिनभरअव्ययीभाव
31राजमहलतत्पुरुष
32देशभक्तितत्पुरुष
33ग्रामवासीतत्पुरुष
34सूर्योदयतत्पुरुष
35आत्मज्ञानतत्पुरुष
36श्रमदानतत्पुरुष
37राजभवनतत्पुरुष
38सेनापतितत्पुरुष
39राजकुमारतत्पुरुष
40धर्मक्षेत्रतत्पुरुष
41राजसभातत्पुरुष
42वनपथतत्पुरुष
43कर्मभूमितत्पुरुष
44गृहप्रवेशतत्पुरुष
45जलयानतत्पुरुष
46जीवनसंगिनीकर्मधारय
47सद्गृहस्थकर्मधारय
48महादेवकर्मधारय
49सुरपुरकर्मधारय
50महायुद्धकर्मधारय
51महाजनकर्मधारय
52नीलगायकर्मधारय
53सत्संगकर्मधारय
54महर्षिकर्मधारय
55मधुमक्खीकर्मधारय
56अष्टभुजाबहुव्रीहि
57श्वेताम्बरबहुव्रीहि
58गजाननबहुव्रीहि
59कनककायबहुव्रीहि
60सप्तऋषिबहुव्रीहि
61धनंजयबहुव्रीहि
62कुंभकर्णबहुव्रीहि
63रघुनाथबहुव्रीहि
64चंद्रशेखरबहुव्रीहि
65घनश्यामबहुव्रीहि
66आमरणअव्ययीभाव
67यथाक्रमअव्ययीभाव
68प्रत्येकअव्ययीभाव
69हरदिनअव्ययीभाव
70बारीबारीअव्ययीभाव
71यथासमयअव्ययीभाव
72प्रतिक्षणअव्ययीभाव
73भरदिनअव्ययीभाव
74जन्मभरअव्ययीभाव
75सरेआमअव्ययीभाव
76रामलक्ष्मणद्वंद्व
77न्यायअन्यायद्वंद्व
78दालरोटीद्वंद्व
79ऊँचनीचद्वंद्व
80अन्नजलद्वंद्व
81जीवनमरणद्वंद्व
82हारजीतद्वंद्व
83लेनदेनद्वंद्व
84नरनारीद्वंद्व
85पापपुण्यद्वंद्व
86लोककल्याणतत्पुरुष
87राजकार्यतत्पुरुष
88ग्रामसभातत्पुरुष
89विद्यादानतत्पुरुष
90गृहस्वामीतत्पुरुष
91महाशक्तिकर्मधारय
92सज्जनकर्मधारय
93दीनदयालकर्मधारय
94महाराजकर्मधारय
95सुशीलबालककर्मधारय
96त्रिलोचनबहुव्रीहि
97लंबोदरबहुव्रीहि
98पीताम्बरबहुव्रीहि
99चक्रपाणिबहुव्रीहि
100मुरारीबहुव्रीहि

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *